“Positieve training legt de nadruk op honden leren wat te doen, niet voortdurend de hond straffend omdat hij niet doet wat we willen.” *
Wat is de beste methode om je hond op te voeden?
De methode die bij jouw hond past. Positief, hond- en mensvriendelijk.
*Victoria Stilwell, Britse hondengedragsdeskundige
Soms kom ik in mijn praktijk klanten tegen die al ervaring hebben met honden. Ze houden vast aan een opvoedingsmethode die ze vroeger hebben aangeleerd gekregen en willen dit nu ook toepassen bij hun pup omdat het toen ook werkte.
De meeste hondeneigenaars willen een hond die feilloos luistert en zich altijd goed gedraagt waar ze ook met hem komen.
Nu, er zijn massa’s methoden om een hond op te voeden. De wetenschappelijke inzichten over hondengedrag zijn de laatste decennia gegroeid en veranderd. Dit weerspiegelt zich in een andere aanpak bij de hondenopvoeding, die sterk verschilt van de trainingsmethode twintig jaar geleden.
Mensen kiezen een methode die hen het meest ligt. Ik respecteer het als ze kiezen om dezelfde methode van vroeger opnieuw toe te passen. Ergens begrijp ik dat ze dan minder openstaan voor een andere aanpak. Gewoonten veranderen is immers niet evident.
Ik heb ook liefst dat ik voel dat ik op één lijn zit met de hondeneigenaar en dat hij raad van mij ter harte neemt als hij mijn hulp inroept. Ik wil helpen de hond op te voeden op de manier die mens en dier ligt. Dat is mijn missie en passie.
Daarom wil ik de hondvriendelijke methode van Poot in hand duidelijk voorstellen om gericht klanten verder te kunnen helpen.
De meeste klanten maken dankbaar gebruik van mijn gedeelde kennis en jaren ervaring in honden trainen.
Wil je meer lezen over de achtergrond, kennis en ervaring van Petra? Dat kan hier.
Van hondenopvoedingsmethode veranderen
Nochtans moet ik iets bekennen...
Ik heb vroeger niet altijd die hondvriendelijke methode gebruikt om mijn honden op te voeden. Ik werkte bij mijn eerste honden met een slipketting en rukken geven aan de lijn om ze ‘gehoorzaamheid’ bij te brengen. Ik heb mij wel eens kwaad gemaakt en gefrustreerd geroepen op mijn hond als die niet luisterde.
Ik heb een opleiding gevolgd tot hondeninstructeur in de periode dat Martin Gauss nog met de slipketting werkte. Ik heb daarbij heel interessante dingen geleerd, maar ook dingen waar ik mij vragen bij stelde en waar ik niet achter stond. Dat zie ik nu in. Tijdens die opleiding gaf Gauss al toe niet meer zeker te zijn over die methode. Hij was volop de clickermethode aan het onderzoeken. Enkele jaren later is ook hij overgeschakeld naar eern volledig beloningsgerichte aanpak.
En ik was vroeger fan van Cézar Milan, de hondenfluisteraar die met harde hand en als dominant alfamannetje aan het hoofd van de roedel, spectaculair gevaarlijke honden ‘klein kreeg’. Nu zie ik in dat zijn dominantiemethode echt niet hondvriendelijk en nu achterhaald blijkt. Hij houdt geen rekening met de emoties van de hond.
Mijn Labradoodle heeft mij de knoop doen doorhakken toen hij bij elke ruk aan de leiband met zijn staart tussen de poten ineenzakte en mij met een bange blik aankeek alsof hij vroeg “Waaraan heb ik dit verdiend? Ik snap dit niet?”
Ik voelde mij steeds minder goed bij deze methode. Maar ik had het in die tijd zo geleerd en wist niet beter.
Op lezingen hoorde ik en in wetenschappelijke studies las ik dat rukken geven met een slipketting rond de hals, bovendien de organen in de halsstreek schade kan berokkenen. En dat straffen de band met je hond stuk maakt, dat een dier dit niet kan vatten…
Ik maakte meer en meer kennis met hondentrainers die met een kwispelende hond met een tuigje aan, oefeningen deden.
Toen wist ik, dat wil ik ook bereiken: een hond die graag opdrachten voor mij uitvoert, gemotiveerd en met plezier!
In mijn laatste jaar als puppygastgezinbegeleider bij Hachiko werd de bestaande manier van trainen helemaal omgegooid naar positieve hondvriendelijke training. Met mijn Labradoodle Cézar ben ik gaan trainen bij Happy Dogs Kalken, een hondenschool met heel geduldige en vriendelijke trainers. Zij maakten tijd om elke hond te bieden wat hij nodig had.
Ik zag Cézar plezier krijgen tijdens de lessen. Dit voelde zo veel beter. En het bewijs was er. Op deze manier gaat het ook!
Ik zag in dat het trainen met de hond leuk en verbindend kan zijn en dat je veel sneller een mooi resultaat bereikt met de positieve benadering en oog voor het welzijn van de hond.
Ik volgde opleidingen en las veel boeken hierover.
Zo heb ik mijn methode opgebouwd.
De kracht van positieve hondentraining
Positieve training voor honden focust op het aanleren van gewenst gedrag, in plaats van straffen wanneer het dier niet doet wat we willen. Het draait om het samen opbouwen van vaardigheden, rekening houdend met het hond-zijn en zijn emoties, niet om corrigerend optreden.
Het belang van motivatie en keuze
Een hond kiest steeds voor wat hem iets aangenaams oplevert. Die kennis is essentieel wanneer je je hond opvoedt. Als je erin slaagt dat je hond je begrijpt en volledig gemotiveerd is om voor jou aan de slag te gaan én je houdt rekening met de communicatiesignalen die jouw hond laat zien, dan schept dit ook een mooie band!
De hond krijgt binnen de grenzen van wat veilig is voor mens en hond, de vrijheid en de tijd om eigen keuzes te maken. Tegelijkertijd stuur je als goede coach zijn keuze voor een bepaald gedrag in de goede richting. Wat je je hond op deze manier leert, leert hij bewuster en onthoudt hij ook veel beter.
Maar dit betekent niet dat je je hond altijd geeft wat hij wil. Met frustratie moet hij ook leren omgaan. Dit is een vaardigheid die hij tijdens het opgroeien moet leren.
Je stelt grenzen aan zijn gedrag om hem te helpen op een veilige manier op te groeien.
Verwachtingen ten opzichte van onze honden bijstellen
Onze honden hebben het moeilijk in de moderne wereld, met drukke omgevingen die ver afstaan van hun natuurlijke gedrag. Eigenaars willen het beste voor hun hond, maar vragen tegelijkertijd ook veel van hem. Het samenleven vraagt aanpassingen.
Honden zijn vaak beperkt in hun lichaamstaal door de korte lijn en de stedelijke infrastructuur.
Maar als je rekening houd met deze tips tijdens je trainingsmomenten, dan komt het uiteindelijk allemaal goed:
- Bied je hond de tijd om te leren
- Houd rekening met zijn leeftijd om te bepalen wat hij aankan
- Stel verwachtingen eventueel bij
- Heb geduld. Je hond is ook niet perfect.
Het is belangrijk om te luisteren naar je hond en te bieden wat hij nodig heeft:
- natuurlijk gedrag
- vrijheid van keuze
- betrouwbare sociale contacten
- rustplekjes
Vervang wandelingen, indien nodig, door spelletjes zoals verstoppertje, een zintuigen-stimulerende plek, of een uitje naar een rustige natuurplek. Zo kan je hond gewoon ‘hond’ zijn, zonder verwachtingen of stress.
Trainingsarm opvoeden
Sommige opvoedingsstijlen zweren bij het totaal niets vragen van de hond.
Ik kan het pleidooi deels volgen, want het biedt interessante inzichten. Zeker bij een gestresseerde herplaatser werkt voedsel vaak niet als motivatie.
Ik heb het aan den lijve ondervonden tijdens de opvoeding van Nala, Mijn Golden retrieverteefje, dat als een bang herplaatsertje en ex-broodfokteefje bij mij kwam.
In dat geval is het belangrijk om eerst vertrouwen op te bouwen, spontaan inchecken te beantwoorden (niet noodzakelijk met voer), rust te leren vinden, keuzes te respecteren en hondensignalen te begrijpen. Zo ontstaat een vertrouwensband.
Toch ontkom je er bijna niet aan om je hond enkele opdrachtwoorden aan te leren. Wat je zelf van een hond verlangt, hangt af van veiligheid, sociale acceptatie en comfort binnen de hond-mens-relatie.
Voor honden die buiten leven, in een rustige, verkeersvrije omgeving zonder veel menselijk of dierlijk contact, kan je de hond vooral “dier” laten zijn. Maar in een stedelijke context kunnen honden best tenminste leren zonder trekken aan de lijn lopen, komen wanneer je roept en blijven of wachten.
Trainen als verbindende ervaring
Als eigenaar kan je nagaan of je hond plezier beleeft aan het uitvoeren van opdrachten. Training opent communicatiekanalen, maakt je hond gelukkig en zelfverzekerd door het vrijmaken van het gelukshormoon. Positief trainen zonder druk is daarbij essentieel: het moet voor de hond net zo leuk zijn als voor jou. Zo wordt trainen een verbindende ervaring.
Een vrolijk kwispelende hond die niet altijd perfect volgt, is te verkiezen boven een angstige hond die uit schrik alles correct doet. Wanneer je hond onzeker, ongeïnteresseerd, bezorgd, gefrustreerd of te opgewonden is, past je trainingsprogramma niet bij hem.
Trainen doe je enkel als je hond zich goed voelt. Geef hem beslissingsrecht bij opdrachten, zodat hij zich kan ontwikkelen tot een stabiele huishond. Hij haalt voldoening uit jouw trots en voelt je waardering. Het mooiste moment is wanneer je hond iets voor jou doet, los van een voertje. Daar streven we naar. Op deze manier wordt trainen voor beiden echte qualitytime.
Conditionering via training is volgens mij wel nodig om het voor de stadshond veilig en leefbaar te houden.
Het draait meer om communiceren dan om commanderen
Je wilt je verstaanbaar maken voor je hond. Dat kan in sommige omstandigheden van levensbelang zijn.
Maar hoe kan je dan communiceren met een dier dat vooral lichaamstaal verstaat?
Bij Poot in Hand hanteren we deels gebarentaal en deels vocale signalen. Ik spreek liever niet van slaafse bevelen of commando's, maar eerder van opdrachtwoorden, gekoppeld aan een specifiek verwacht gedrag om een duidelijke communicatie op te bouwen. Je hond krijgt tijdens trainingsmomenten opdrachten, uitdagingen die hij kiest uit te voeren voor een beloning of voor jouw appreciatie.
Lees hiervoor zeker ook mijn andere blog 'Snuffelen naar communicatie'.
Hoe werkt het leerproces bij een hond?
Een goede band tussen eigenaar en hond en een hondvriendelijke aanpak zijn cruciaal. Het draait om het motiveren van je hond om iets voor jou te willen doen, vaak met voer als beloning.
Belonen en straffen hebben een duidelijke definitie: een beloning versterkt gedrag, een straf doet gedrag afnemen of stoppen. Wat voor je hond als beloning of straf werkt, hangt af van karakter, emotie, omstandigheden en ras. Een goede straf of beloning volgt onmiddellijk op de actie, is merkbaar, efficiënt, verdiend, gevarieerd en consequent toegepast.
Belonen met voer
Straffen doen we liever niet bij dieren, omdat het de relatie en het vertrouwen kan schaden en angst of agressie kan veroorzaken.
Beter beloon je gewenst gedrag. Voer is daarbij een krachtig hulpmiddel:
- Voer is een primaire levensbehoefte voor elke hond
- Eten stimuleert de aanmaak van dopamine in he lichaam en geeft een prettig gevoel
- Voer is makkelijk te gebruiken en te variëren
- Snuffelen naar voer maakt honden moe, gelukkig en zelfzeker
Voer kan als lokmiddel of als beloning gebruikt worden. Bij lokken toon je eerst het voer, waardoor de hond vooral de beweging volgt en niet nadenkt over de opdracht.
In sommige omstandigheden kan je voer ook inzetten als 'geluksbrenger'. Bijvoorbeeld als je hond het moeilijk heeft bij een bepaalde prikkel, kan je via het geven van voer er een leuke ervaring aan koppelen. Zo kan je de emotie bij je hond ombuigen.
Wil je efficiënt belonen, gebruik dan een clickerwoord dat de beloning aankondigt. Door het voer pas na het clickerwoord te tonen en te geven, leert de hond beter en sneller.
Herhaling is hierbij belangrijk: een hond onthoudt een opdrachtwoord pas echt na gemiddeld 1300 herhalingen en het geheugen is pas vanaf 10 maanden volledig ontwikkeld. Geduld en oefening, rekening houdend met de leeftijd van je hond, zijn dus essentieel.
Veelgemaakte fouten bij belonen:
- De hond knuffelen als hij opspringt (negatieve aandacht is ook aandacht)
- De hond belonen als hij niet het gevraagde gedrag vertoont
- De kennel als straf gebruiken, terwijl dit een veilige plek en nest moet blijven
- Je laten leiden door frustratie wanneer de hond uitvalt en ongecontroleerd emotioneel reageren
- Zelfbelonend gedrag negeren, zoals blaffen naar een passerende fietser
Spelenderwijs leren
Voor alles wat een hond moet leren, bestaat er een spel. Via spelletjes zoals hindernissenparcours, spoorlopen of speurwerk kan je echt teamwerk opbouwen!
Suggesties genoeg bij Poot in hand!
Omgaan met stress en emoties
Volgens Victoria Stilwell bestaat er geen goed of slecht gedrag bij honden, enkel handelingen. Agressie wijst op een oncomfortabel gevoel bij de hond. Ook mensen kunnen reactief zijn. Gedragsveranderingen vragen tijd, vooral bij emotionele honden. Autonomie vergroot het zelfvertrouwen. Geef je hond bijvoorbeeld de keuze of hij wil kennismaken met een vreemde.
In de vernieuwde hondenopvoedingsmethoden draait het niet om gehoorzaamheid, maar om communicatie skills, het vervullen van natuurlijke noden en welzijn.
Zelfzekerheid, weerbaarheid tegen stress en zelfregulatie voorkomen gedragsproblemen.
Over CAKE en T: het recept voor een goede relatie
Compassion + Awareness + Knowledge + Empathy
Dit recept van Andrew Hale bevordert begrip in relaties, met honden, naasten en jezelf. Empathie, bewustzijn, kennis en mededogen versterken de band.
En bij cake hoort thee… Vergeet dus de ‘T’ van tijd niet: goede relaties en opvoeding vragen tijd en geduld.
Poot in hand
Bij Poot in hand kan je terecht voor privélessen-aan-huis. Tijdens de lessen wordt een efficiënte leermethode gebruikt waar mens en hond zich goed bij voelen. In de opvoedingscursussen wordt gebruikt gemaakt van speltechnieken, neuswerk en hondenmassage, aangepast aan de leeftijd van je hond.
Het programma aan activiteiten voor hondeneigenaars en kinderen kan je terugvinden op de agendapagina.
Heb je een hond die niet in groep kan trainen, maar wil je toch in groep en voor een mindere prijs de trainingsmethode aanleren zonder dat je hond hier gestresseerd van geraakt? Dat kan in onze SNELCURSUS ZELFTRAINER VAN JE HOND. Meer info hier.
Hier kom je meer te weten hoe ons hondencentrum jou kan helpen.
